تکنولوژیست جراحی (به انگلیسی: surgical technologist)‏، موسوم به فرد اسکراب یا تکنسین جراحی و نیز تکنسین اتاق عمل که در منطقه استریل و حفاظت شده بیمارستانی انجام وظیفه می‌کنند.

  • تعریف جهانی: گروهی از افراد که در جهت بهداشت حرفه‌ای در مراقبت‌های جراحی در مناطق استریل، در اغلب کشورها تربیت می‌گردند.
  • تاریخچه رشته اتاق عمل:

  • در سال ۱۹۰۱ پرستاری به نام مارتالوسی از بوستون وظایف پرستاران اتاق عمل را توصیف و به گفتار وی پرستاران اتاق عمل افزوده بر این که نیاز به کسب دانش درباره مجموعه اصول ضدعفونی دارند، باید در تهیه وسایل جراحی نیز دقت زیادی را به کار برند.

  • در سال ۱۹۵۷ انجمن پرستاران اتاق عمل به صورت تشکیلات مستقل بین المللی درآمد و سرآغازی بود برای پیشرفت آتی پرستاران اتاق عمل به عنوان افرادی متخصص در جراحی و همگام با توسعه انجمن اتاق عمل در سطوح جهانی، به این هدف، آرمانی تازه بخشیده شد.
  • امروزه با توجه به ارتباط سایر علوم مانند آناتومی، بیهوشی، داروشناسی و میکروبیولوژی، انواع گوناگون اعمال جراحی با اطمینان و سهولت بیشتری انجام می‌گیرند.

این رشته در سراسر دنیا به دو صورت ارائه می‌شود:حالت نخست، دانش آموختگان رشتهٔ کارشناسی پرستاری در یک دوره دو ساله برای ورود به اتاق عمل آموزش می‌بینند. حالت دوم: دانشجویان در مقطع کاردانی، آموزش‌های عمومی اتاق عمل را طی می‌کنند و برای ایفای نقش خود به عنوان فرد سیار و اسکراب آماده شده و سپس طی دوره دیگر آموزشی برای ایفای نقش به عنوان کمک اول جراح آماده می‌شوند.

  • تاریخچه در ایران: رشته اتاق عمل در ایران در مقطع کاردانی بین سالهای ۱۳۶۶ تا ۱۳۸۰، و درمقطع کارشناسی پیوسته و ناپیوسته از سال ۱۳۸۷ در دانشکده‌های مختلف سطح کشور راه اندازی گردیده‌است.

اهداف رشته اتاق عمل

تربیت دانش آموختگانی که بتوانند در ابعاد مراقبتی، آموزشی و درمانی به منظور کمک به متخصصین جراحی و با مسئولیت آنان در امور جراحی، انجام وظیفه نمایندوبخشی از عمل را به دست بگیرند .

خصوصیات فردی مورد نیاز رشته اتاق عمل

فرد سیار در اتاق عمل

فردی که به عنوان تکنولوژیست اتاق عمل شناخته می‌شود، باید شایسته نگرش مراقبتی نسبت به بیمار و دیگر اعضای تیم جراحی و محیط داشته باشد. این فرد به عنوان عضوی از تیم جراحی در اتاق عمل باید قادر باشد با سرعت و دقت به جزئیات توجه کند.

  • قادر به اولویت بندی مسائل درشرایط اورژانس و پراسترس باشد(تریاژ بیمارستانی)، بنابراین در این رشته نیاز به افرادی است که احساس مسئولیت شدید و شخصیت باثبات داشته، علاقمند به کمک به دیگران بوده و به نیازهای بیمار و دیگر اعضای تیم جراحی حساس باشند.
  • از آن جا که کار در اتاق عمل نیاز به ایستادن در مدت زمان طولانی و توانائی برای جابجایی و بلند کردن اشیاء سنگین دارد و فرد را در معرض مناظر و بوهای ناخوشایند و مواد خطرناک قرار می‌دهد، فرد باید توانایی جسمی لازم را داشته باشد.